Trzeci stycznia. Po raz trzeci raz z rzędu siadam w tę datę do komputera i zaczynam kreślić podsumowanie minionych 365 dni w polskim rapie. Przeglądam powoli spływające do nas statystyki i przeglądam stos płyt zalegających na moim biurku. Nie ukrywam, że jestem przy tym nadzwyczaj uśmiechnięty. Naprawdę sporo się działo, a zeszły rok uznać możemy zdecydowanie za udany. Dla rapu, środowiska, jak i dla naszego portalu. Przede wszystkim trzeba zaznaczyć, iż 2019 należał do jeszcze nieopierzonych newcomerów i powracających na rynek weteranów. Nasza subkultura już bezapelacyjnie może zamienić przedrostek z sub na pop. Więcej albumów niż dni w roku. Więcej hip-hopu na Olisie, całej konkurencji razem wziętej. Ośmiocyfrowe wyświetlenia i diamentowe wyróżnienia ZPAVu. Zacznijmy podsumowanie 2019 roku w polskim rapie, według portalu GlamRap.

Debiut Roku: Jan Rapowanie & Nocny “Plansze”

Kto by pomyślał, że najlepszego debiutanta dostaniemy już w marcu? Janek rapuje o prostych sprawach, w prosty sposób, z niepodrabialną charyzmą i szczerością w tekstach. To muzyka od młodego człowieka, dla rówieśników. Dla wychowanków dużych miast, korzystających z uroków i możliwości aglomeracji. Dla ludzi jeszcze zagubionych w młodości, ale jeszcze mogących sobie na takie życie pozwolić. Tak bym opisał muzykę Janka, która porwała serca ludzi w całej Polsce, schodząc z półek sklepowych w 15 000 nakładzie. 

Odkrycie roku: Qry / Oki

Wspominałem już o tym, że 2019 to rok wschodzących newcomerów, nowych twarzy na scenie. Dlatego nie będziemy się zbytnio ograniczać i wybierzemy, aż cztery osoby do tej kategorii. Na pierwszy rzut polecą razem Oki i Qry. Ten pierwszy, podobno przywraca wiarę w “rap w rapie”. Doskonała dykcja i ekspresja w wokalu, zamknięte w świetnym “47”, a następnie okraszone fenomenalnymi show na scenie, otworzyły mu prostą drogę do mainstreamu. Kibicuję. Qry natomiast to filar chillwagonu. Nikt się chyba nie spodziewał tego, że z grupy, w której skład wchodzi m.in Reto czy Żabson, robiącym największe liczby zostanie zupełnie nowa ksywka. Chłopak ma wszystko, czego potrzeba dzisiejszym raperom. Niesamowita muzykalność, pozwalająca mu tworzyć multi milionowe. Dolicz dobrych mentorów wokół i otrzymujesz murowany sukces.

Odkrycie roku: Trill Pem

Jeszcze na początku tego roku “ten od Tymka”, dzisiaj już zupełnie samodzielna persona. Niepojęty vibe i styl. Brudne teksty i niecenzuralny przekaz. Nie mieliśmy jeszcze w Polsce kogoś takiego. W dobie coraz częstszej poprawności i odpowiedzialności artystycznej pojawia się Pem i przypomina na czym ten rap miał polegać. Mój faworyt, jestem sajko.

Odkrycie roku: Kubańczyk

Kiedy w połowie zeszłego roku napisał do mnie Mateusz Natali z pytaniem, kogo bym widział w tegorocznych Młodych Wikach, pomiędzy Szymi Szymsem i Matą wymieniłem również Kubańczyka. Artystę na tyle zdolnego, co kontrowersyjnego. Jeszcze do niedawno aktor w internetowym show, odpowiedzialny w monumentalnym stopniu za muzyczny sukces Kamerzysty, ale przede wszystkim raper z krwi i kości. Mieliśmy wiarę w niego już przy Lady Pank, dzisiaj to już pewność, że daleko zajdzie. Anyway, Kuba podobno skończyłeś z youtubem i przeprowadzasz się do stolicy, witamy w Warszawie!

Klip roku: Solar „Jestem Zdrowy”

Podobno wszystko pozostaje w naturze. Czy tak faktycznie jest, nie mam pojęcia. Jestem za to pewny tego, że wszystko pozostaje w SBM Label. Reżyser? Lanek. Aktorzy? Głównie artyści i ludzie związani z Labelem. Jednak przede wszystkim wyborny klip, cieszący oko. Symbolika, przekaz, wizualizacja. Nie mam nic więcej do dodania.

Singiel roku: Mata “Patointeligencja”

Oj namieszałeś Mata. To co się dzieje przez twoją “Patointeligencję” w mediach, widzę po raz pierwszy, a na poznanie ich historii poświęciłem moje studia. Ten singiel będzie znakiem polskiego hip-hopu, w jego trzeciej dekadzie. Podopieczny SBM powiedział tylko prawdę, poruszył tym całą Polskę. Czy nie na tym miał polegać rap od początku swojego istnienia?

Płyta roku: Solar „Pokój Zero”

Przejdźmy do najważniejszej kategorii. Albumem roku zostaje “Pokój 0” i już się tłumaczę z tego zaskakującego wyboru. Cytując samego siebie. “Solar wyrwał się z mainstreamowej monotonii. “Pokój Zero” jest całkowicie poza aktualnymi trendami, przeszłymi i bardzo prawdopodobne, że również przyszłymi. Tutaj nie ma jakiejkolwiek otoczki sukcesu. Aspekt, którego tak niezmiernie nadużywają artyści w drugiej dekadzie XXI wieku. Może na palach jednej ręki jestem w stanie wymienić wszystkich czołowych na scenie raperów zdolnych do takiego posunięcia, ale w tym momencie tylko jednego na tyle odważnego”. Poza tym to po prostu kawał dobrego rapu, obok którego nie można przejść obojętnie. Nie jest to może materiał, jakoś wybitnie ponadczasowy, jednak zdecydowanie pozostawiający całą konkurencję daleko z tyłu. 

Album roku może być tylko jeden, ale na spore wyróżnienie zasługuje również parę innych tytułów. Na drugim miejscu podium staje duet Jetlagz za ich “Szum”, natomiast trójkę obstawia Tede & Sir Mich poprzez przeprowadzony “Karmagedon”.

Mixtape roku:  Alcomindz “On A Mission”

Jaco, Kolins, Kluchu i Koldi –  brakowało was Panowie. ALC wróciło i to w wielkim stylu. Dalej lekko ogoleni i wypici. Dalej na przekór poprawności, dalej tworzący melanżowe hity. Od wypuszczenia “On A Mission” nie byłem na imprezie, gdzie nie poleciałby z tego mixtape’u chociaż jeden numer. Niech to samo w sobie pozostanie znakiem jakości ów materiału. Wyróżnienie należy się również Pikersowi za “Bootleg 3”, to był naprawdę ciężki wybór wybrać jeden z tych dwóch tytułów.

Producencki album roku: Kubi Producent “+18”

Zupełnie nowa kategoria w corocznym podsumowaniu polskiej rap sceny według naszego portalu. Takie projekty są często pomijane, głównie przez ich własną konwencję. Wychodzimy więc z inicjatywą rozpatrzenia ich zupełnie osobno. Dlaczego “+18”? Świetne zestawienie ze sobą przeróżnych raperów, utrzymanie całości w spójnej całości i swoisty brak Bedoesa w tych bitach. Szczególnie tego ostatniego aspektu obawiałem się najbardziej. Dodatkowy plus za Zeamsone w starej stylistyce. 

Przegryw roku: L Pro

Żeby przegrać beef z Kamerzystą to już trzeba być wyjątkowo zdolnym. Zawalasz współpracę z Kubańczykiem, a następnie dostajesz od niego szybki nokaut na ustawce. Nie wspominając już o wystawieniu za siebie jakiegoś Olejnika, na kolejny tragiczny diss. Nikt w tym roku, nie ośmieszył się tak bardzo w naszej branży. Gratuluję. Z samego szczytu na samo (L) dno. Byłeś czołowym producentem za czasów współpracy z Hukosem, Młodym M i Chadą. Dzisiaj gość z workiem na głowie pokazuje Ci, gdzie Tomby zimują.

Wygryw roku: Tymek

Bezapelacyjny wybór. Ten młody człowiek ma na koncie hit z największą ilością wyświetleń w polskim rapie. Czyżby kolejny One-hit wonder? Nic bardziej mylnego. “Rainman” powoli goni “Język Ciała”, a cała reszta z łatwością zalicza siedmiocyfrowe wyświetlenia. Jak kiedyś wspominałem o tym, że Tymek będzie ważną i zapewne popularną postacią na scenie, nie miałem na myśli tego, do czego ostatecznie doprowadził on w 2019. Bo tego nikt się nie spodziewał. To był zdecydowanie rok Tymka. Gratulujemy.

Inicjatywa roku: Film “Proceder”

Nie ukrywam, że byłem raczej sceptycznie nastawiony do tej produkcji. Pomimo tego udałem się na oficjalną premierę “Procederu” do warszawskich Złotych Tarasów. Czemu nie w końcu? Siedząc gdzieś pomiędzy totalnie obojętnymi mi youtuberami i pseudo raperami, co mieli mnie podobno “wyjaśniać” przy najbliższym spotkaniu, obejrzałem najnowszą produkcję z Kożuchowską w roli głównej. Przyznam, że z seansu wyszedłem pod wielkim wrażeniem. “Proceder” to dzieło na wysokim poziomie, przesiąknięte masą inside joke, a przede wszystkim pozbawione wybielania tragicznie zmarłego Tomasza Chady. Nie do końca rozumiem natomiast tego, co wydarzyło się pod koniec seansu, ale przymkniemy już na to oko. Fenomenalne widowisko. Jestem również na tak, jeśli chodzi o składankę “Chada: Jesteś Legendą”. Młody M, Kubańczyk i Ero – położyliście najlepsze zwrotki na tym projekcie, kłaniam się nisko.

 Żenada roku: Kartky / Belmondo

Koledzy z redakcji Sajko zarzucili w listopadzie tagiem “#kartkyjestanulowany”. No i mają w tym zupełną rację, jednak nie ma on takiego statusu od wczoraj. O tym, jakie są jego relacje z kobietami, widziała niemalże cała branża. Mówili mi o tym raperzy, producenci, organizatorzy a nawet dziennikarze. Oczywiście zawsze bez włączonych kamer. Jednakże mogę z czystym sumieniem powiedzieć, że ludzie pracujący w mediach hip-hopowych skreślili Kartky’ego już dawno temu. Mógłbym w tym momencie rzucić nazwiskami przynajmniej 10 dziennikarzy, którzy swoimi działaniami wykluczyli go z przeróżnych eventów i projektów, właśnie za sposób traktowania partnerek. Czekaliśmy tylko na moment, w którym wypłynął w końcu odpowiednie dowody na jego działania. Doczekaliśmy się co prawda czegoś innego niż zakładaliśmy, ale wystarczającego do tego, aby ukazać chociaż kawałek ukrywanej prawdy. Ani ja, ani portal nie stawiamy się po żadnej stronie konfliktu muzyka z jego byłą dziewczyną. Ją rozliczy jej branża, tak jak my robimy to z wyżej wymienionym raperem. Nie będę przytaczał w tym miejscu całej sytuacji, zrobiliśmy o tym wystarczająco dużo newsów. Dodam tylko na koniec, że to z całą pewnością nie jest koniec problemów Jakuba. Do tematu jeszcze wrócimy.

Belmondo, ja to Ciebie chłopie doskonale rozumiem. Mnie też zdarza się pić w wannie z panną, jednak ja w odróżnieniu od Ciebie wcześniej upewniłem się co do płci partnerki. Żarty żartami, ale o sytuacji założyciela Mobbyn i Rafalali zrobiliśmy… 30 newsów. Byłeś najbardziej prawilnym prawicowo-osiedlowym raperem, a okazałeś się “kumplować” z guru środowisk, po których najchętniej jechałeś. Jednak zupełnie nic nie przebije dalszego biegu wydarzeń. Dramatyczne odejście ze squadu. Liczne i coraz to zabawniejsze wypowiedzi ze strony GSP i Rafalali. Żarty z “kodeksu mobbyn” to już rolling joke wśród większości znanych mi dziennikarzy. Dostarczyliście nam niezłego ubawu. Dzięki Wam dział “Bekowo” był praktycznie cały miesiąc na głównej stronie naszego portalu. Dziękujemy i gratulujemy tytułu.

Raper roku: Borixon

Budzenie kontrowersji mam we krwii, ale dzisiaj to już chyba pójdę na rekord tym podsumowaniem. Raperem roku 2019 pozostaje Borixon. Przyznam, że typowałem jego personę na ten tytuł już w poprzednim zestawieniu, jednak postanowiłem się z tym wstrzymać. Z perspektywy czasu uważam, że postąpiłem nadzwyczaj słusznie. Bo o kim to ja bym dzisiaj pisał? Za powołanie Chillwagon i masę dobrych zwrotek, nie widzę konkurencji dla Tomasza. Chyba taki “Lifestyle” (śmiech).

Współpraca roku: Jetlagz x Pro8l3m “Mieć, nie mieć”

Podsumowanie roku bez wspomnienia o Pro8l3mie to już chyba nigdy się nie ukaże. Szczególnie kiedy Oskar ze Steezem ruszają w trip z Kosi i Łajzolem. Takie zestawienie nie mogło się nie udać, a “Mieć, nie mieć” jest tego najlepszym dowodem. Tyle rapu w rapie nie słyszałem w Polsce od dawna. Warto również wspomnieć o zamkniętej imprezie, z premierowym seansem teledysku do tego utworu. Nawet w tym aspekcie panowie dołożyli wszelkich starań, aby zrobić dobre show. Szybko mi ten numer nie zejdzie z playlisty.

Label roku: SBM Label

Drugi rok z rzędu, jednak nie mogło być inaczej. Każdy z picków to warszawskiej wytwórni, kończy ze złotem po debiucie. Powiedzieć, że to nieprawdopodobne, to przecież jak nic nie powiedzieć. Wszystkie ruchy SB Maffiji były trafne i ustanawiały trendy w branży. Jedyne realne zagrożenie w postaci QueQuality wyraźnie odpuściło ten rok. I to wszystko przy praktycznie zerowym udziale Białasa. Nie wspominając już nawet o wbijanych rekordach już na światową skalę. Absurdalny movement.

Producent roku: Fast Life Sharky

Polska jest wyjątkowym krajem pod względem producentów. Nie skłamię, mówiąc, że jesteśmy w tym aspekcie ścisłą topką w Europie. Dlatego wybór w tej kategorii nigdy nie należy do najłatwiejszych. Dlaczego FLS? Za wyprodukowany album z Young Multim. Po takie bity, jakie ukazały się na “Trap After Death” w Ameryce ustawiłaby się czołówka Billboardu. To coś więcej niż wyczucie tego klimatu, to już jego pełne zrozumienie.

Ekipa roku: Chillwagon

Tak mocnej supergrupy jeszcze na scenie nie mieliśmy. Nie będę się zbytnio tłumaczył z tego wyboru, bo panowie kompletnie zostawili konkurencję z tyłu. Wyświetlenia mówią same za siebie. Koncerty mówią same za siebie. Żabson, Borixon, Kizo, Qry i Reto mówią sami za siebie. Może jeszcze nie wymyślili młodzieżowego słowa roku, ale na otarcie łez otrzymujecie miano ekipy roku. W przyszłym roku natomiast liczę na Freshville, Baltic Boys, 2020 oraz Indahouse. Pamiętam o was i na bieżąco sprawdzam. Macie spore szanse namieszać w nadchodzących 12 miesiącach.

Powrót roku: Pezet

Sokół, Małpa, Mercedresu, całe ALC, Ero i Pezet. Każdy z wymienionych artystów zaliczył bezapelacyjnie spektakularny powrót w minionym 2019. Dlaczego w takim razie padło na Pawła Z Ursynowa? Doszliśmy do tego drogą eliminacji, tak jak w przypadku Kubana w 2017. Odbiór większości tych osób przez środowisko był skrajnie różny, prócz Pezeta. “Muzyka współczesna” również od recenzentów zebrała przeważnie górną granicę ustalonej punktacji. Show na Torwarze również zaliczyć można do nadzwyczaj udanych, no może poza wystąpieniem pewnego owada.

Okładka roku: Sebastiana Klawikowskiego za “Chillwagon”

Spoglądam na moją półkę z fizykami. W ciągu roku przybyło tutaj całe mnóstwo pięknie oprawionych tytułów. Jakiej zapewniono najlepszą szatę graficzną? Jeszcze do niedawna wyróżniłbym “AltF4” Fonciaka, jednak po grudniowej premierze “Chillwagonu” nie jestem w stanie pominąć tak doskonałej pracy ForinStudio. To już nawet nie rzecz w tym, że projekt cieszy oko i widać po nim dziesiątki godzin włożonej pracy. Sebastian przelał na monitor 1:1 omawianą przez Borixona koncepcję Chillwagonu. Żadna inna okładka w 2019 nie oddała tak dobrze zawartej w środku zawartości. Jestem pod wrażeniem.