Parlament Europejski przyjął dziś w głosowaniu plenarnym przełomowy raport w sprawie generatywnej sztucznej inteligencji i praw autorskich. To jasny i zdecydowany sygnał polityczny: Europa musi skończyć z modelem rozwoju AI opartym na rabunkowym i nietransparentnym wykorzystywaniu dorobku milionów twórczyń i twórców.

Przyjęty dziś tekst raportu (JURI/10/02343) stanowi bezpośrednią odpowiedź na rosnące obawy sektora kultury dotyczące pozbawionego jakiejkolwiek kontroli rozwoju narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji odbywającego się kosztem twórców. Dokument wzywa do podjęcia pilnej interwencji legislacyjnej, która przywróci równowagę między globalnymi gigantami technologicznymi a autorami utworów literackich, muzycznych, wizualnych i audiowizualnych.

– Parlament Europejski wysłał dziś jasny sygnał: rozwój sztucznej inteligencji w Europie nie może opierać się na rabunkowym wykorzystywaniu twórczości bez wiedzy i wynagrodzenia dla autorów. To ważny moment, ponieważ stawką jest nie tylko przyszłość prawa autorskiego, lecz także przyszłość europejskiej kultury, uczciwej konkurencji oraz sprawiedliwego podziału wartości w gospodarce cyfrowej. Istotne jest również to, że Parlament dostrzegł rolę organizacji zbiorowego zarządzania. Bez sprawnych mechanizmów licencyjnych, jakie zapewniają organizacje takie jak ZAiKS, nie będzie ani realnej ochrony praw twórców, ani stabilnego rynku sprzyjającego odpowiedzialnemu rozwojowi AI – mówi dr Miłosz Bembinow, Prezes Stowarzyszenia Autorów ZAiKS.

Przyjęty raport podkreśla, że europejskie i krajowe przepisy prawa autorskiego powinny mieć pełne zastosowanie do wszystkich usług generatywnej sztucznej inteligencji dostępnych na rynku UE – niezależnie od miejsca ich opracowania lub siedziby dostawcy. Parlament opowiedział się również za znaczącym zwiększeniem przejrzystości w zakresie zbiorów danych wykorzystywanych do trenowania modeli AI, stworzeniem warunków dla funkcjonującego rynku licencjonowania treści oraz wprowadzeniem rozwiązań chroniących twórców i posiadaczy praw przed nieuczciwą konkurencją ze strony treści generowanych przez AI.

Jest to istotny sygnał dla europejskiego sektora kultury i kreatywnego, który odpowiada za około 4% wartości dodanej UE, 6,9% PKB i ponad 8 milionów miejsc pracy. Bez skutecznych mechanizmów ochrony praw autorskich rozwój generatywnej AI może pogłębiać transfer wartości z europejskiej gospodarki kreatywnej do globalnych platform technologicznych.

W przyjętym tekście Parlament wskazuje w szczególności na potrzebę:

• zapewnienia pełnej przejrzystości w zakresie źródeł oraz sposobu pozyskiwania danych wykorzystywanych do trenowania modeli AI,
• zagwarantowania twórcom i posiadaczom praw autorskich odpowiedniego wynagrodzenia za wykorzystanie ich utworów,
• stworzenia warunków dla funkcjonującego rynku licencjonowania treści dla systemów AI, w tym rozwoju skutecznych mechanizmów licencjonowania zbiorowego,
• wprowadzenia mechanizmu domniemania wykorzystania chronionych treści w sytuacjach, gdy dostawcy AI nie spełniają obowiązków przejrzystości,
• zapewnienia, aby przepisy prawa autorskiego UE miały zastosowanie do wszystkich systemów generatywnej AI dostępnych na rynku unijnym.

Przyjęcie raportu nie zamyka debaty – przeciwnie, rozpoczyna kolejny etap prac nad europejskimi ramami prawnymi dla sztucznej inteligencji i prawa autorskiego. Dzisiejsze głosowanie jest jasnym sygnałem, że rozwój AI w Europie musi odbywać się z poszanowaniem praw twórców i zasad uczciwego wykorzystania treści chronionych prawem autorskim.

Czy Rafalala przynosi pecha? Takich wniosków można się doszukiwać po zapoznaniu się z najnowszym wywiadem Sebastiana Fabijańskiego dla Pudelka, gdzie żali się on na czarną passę na płaszczyźnie uczuciowej z kobietami.

Perypetie Belmondziaka i Fabijańskiego z najsłynniejszym polskim transem, który regularnie nagrywa i upublicznia wizerunki swoich gości, mogły być ostrzeżeniem dla wszystkich osób ze środowiska rapowego, które pragnęły podjęcia bliższej współpracy z Rafalalą.

– To spotkanie, o którym wszyscy wiemy, miało miejsce po tym, jak byłem na koncercie. I jak normalnie narkotyków nie biorę, bo nie służą mi za bardzo, tak tego wieczora coś się ze mną wydarzyło takiego, że dałem się namówić. Nieważne co i tak dalej, nieistotne… Fizycznie było ze mną wszystko w porządku, ale z racji też tego, że po śmierci ojca biorę jeszcze leki… Prawdopodobnie połączenie tych leków z narkotykiem spowodowało, że mam blackout, nie pamiętam praktycznie nic – wspominał słynne spotkanie w rozmowie z Pudelkiem w 2022 roku.

Pechowo dla rapującego aktora, kooperacja z Rafalalą okazała się zgubna dla związku z Maffashion, która od niego odeszła i nawet po kilku latach podkreśla, że „nie chce być łączona z tymi wydarzeniami”. Słynne domowe spotkania celebrytów ewidentnie przyniosły pecha Fabijańskiemu, który narzeka, że nie może od tamtej pory znaleźć miłości.

– Czasami tracę nadzieję, że mi się uda, ale na szczęście jest mama, która się za to modli, żeby mi się udało. To jest moja największa siła w tym momencie w życiu, że ona po prostu tak bardzo o mnie walczy i tak bardzo ze mną jest i jeszcze raz bardzo jej za to dziękuję – wyjawił w rozmowie z Pudelkiem.

Po blisko dwóch dekadach WWO ponownie stanie na scenie. 28 listopada 2026 roku Sokół, Jędker i DJ Deszczu Strugi wystąpią w hali COS Torwar w Warszawie w ramach projektu WWOFF, który symbolicznie zamyka historię zespołu. To prawdopodobnie ostatnia szansa, by zobaczyć legendarny zespół w pełnym składzie na żywo po długiej przerwie. Widzowie otrzymają przekrój przez wszystkie ważne punkty dyskografii WWO wraz z gościnnymi występami, całość zostanie zaprezentowana w wyjątkowej dla hip-hopowego koncertu formule 360°.

Z początkiem marca na profilach WWO zaczęły pojawiać się krótkie, minimalistyczne materiały wideo. Odbiorcy szybko wychwycili nawiązania do teledysków i historii zespołu i zaczęli snuć domysły, co mogą oznaczać. Dziś wiadomo już, że był to początek większego planu, ogłoszenia projektu WWOFF. Koncert, który odbędzie się 28 listopada2026 roku w warszawskim COS Torwar będzie momentem stanowiącym klamrę dla całej drogi zespołu i ostatnią okazją, by zobaczyć WWO na żywo.

Nazwa projektu nie jest przypadkowa, WWOFF nawiązuje do symbolicznego „wyłączenia”. Nie jest to reaktywacja, lecz świadomie zaplanowany finał projektu, który przez lata współtworzył fundamenty polskiego hip-hopu. Program koncertu obejmie wszystkie etapy działalności WWO, z udziałem gości współtworzących tę historię. Wydarzenie zostanie zrealizowane w formule 360°, ze sceną w centrum hali i publicznością otaczającą artystów z każdej strony.

Formacja WWO powstała w 1999 roku w Warszawie z inicjatywy Sokoła i Jędkera, wywodzących się z kolektywu ZIP Skład. Do duetu dołączył DJ Deszczu Strugi, tworząc jeden z najbardziej rozpoznawalnych zespołów rapowych w kraju. W ciągu niespełna dekady działalności WWO wydało cztery albumy studyjne – od przełomowego „Masz i pomyśl” (2000), przez „We własnej osobie” (2002), po „Witam was w rzeczywistości” i „Życie na kredycie” (2005). Ich utwory, takie jak „Każdy ponad każdym”, „Jeszcze będzie czas”, „Damy radę” czy „Nie bój się zmiany na lepsze”, stały się hymnami całego pokolenia słuchaczy.

Ostatni raz WWO pełen koncert zagrało wspólnie prawie 20 lat temu. Od tamtej pory w pełnym składzie wystąpili jedynie gościnnie podczas jubileuszowego koncertu Sokoła w 2022 roku. Projekt WWOFF ma być wydarzeniem, które zamknie bardzo ważny rozdział historii polskiego hip-hopu, zarówno dla artystów, jak i dla ich słuchaczy.

Podczas koncertu Sentino w Gdańsku, wśród fanów doszło do nieporozumienia, które wyjaśnione zostało szybką wymianą ciosów.

Sentino zagrał w sobotę, 7 marca w Starym Maneżu, a wśród gości koncertu pojawiły się Fagata i Natalisa. Wśród publiczności doszło do małego spięcia między dwoma chłopakami, którzy wymienili się szybkimi ciosami, a do błyskawicznej bójki wmieszało się później więcej osób.

Pomoc medyczna nie była potrzebna, chociaż na nagraniu widzimy, że niektóre ciosy doszły idealnie.

Fagata publicznie zaatakowała Friza i w ostrych słowach skomentowała zarówno jego osobę, jak i wcześniejszą krytykę jej muzyki.

Podczas promocji programu „Królowa przetrwania”, w którym bierze udział Natalisa, Fagata pojawiła się na wydarzeniu medialnym i wzięła udział w zabawie polegającej na rozpoznawaniu znanych osób po ich starych zdjęciach. Jedna z fotografii przedstawiała Friza jeszcze z dzieciństwa.

– Parszywy uśmiech. Po prostu ja nie lubię takich ludzi. Podludzi. Wiem, że on mnie krytykował, moją twórczość, moją muzykę, a teraz jak to jest popularne i ja zaczęłam współpracować z dużymi gwiazdami to nagle jego podopieczni też robią taką muzykę – powiedziała.

Słowa influencerki można odczytywać jako kolejne nawiązanie do napiętej relacji między nią a środowiskiem skupionym wokół Friza. Od dłuższego czasu w sieci krążą informacje o rzekomym zakazie nagrywania z Fagatą, wspominania o niej czy używania jej utworów przez osoby związane z projektami Friza.

Niedawno równie krytycznie pod adresem Fagaty wypowiedział się inny duży youtuber – Rezigiusz, który nie może zrozumieć, dlaczego Mata podpisał skandalistkę.